Polski
Śląski
Powołanie i registracyjŏ
Towarzystwo powołane zostało przez 16 osób w czasie założycielskiego spotkania w Miejskim Domu Kultury w Mikołowie 20 października 2007 r. 30 stycznia 2008 r. Towarzystwo zostało zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Apel do posłōw
5 marca 2008 r. Towarzystwo wraz z Ruchem Autonomii Śląska oraz Związkiem Górnośląskim zwróciło się do posłów o podjęcie inicjatywy ustawodawczej celem nadania śląskiej mowy statusu języka regionalnego.
Ekspertyzy naukowe
10 kwietnia 2008 r. Towarzystwo zwróciło się do naukowców różnych dziedzin z prośbą o przygotowanie ekspertyz naukowych dotyczących uznania śląskiej mowy za język regionalny. Na ww. prośbę odpowiedziało siedmioro naukowców, którzy przesłali do Towarzystwa swoje teksty. Byli to dr hab. Jolanta Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dr Tomasz Wicherkiewicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, dr Tomasz Kamusella z Uniwersytetu Opolskiego, dr Elżbieta Anna Sekuła ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, dr Artur Czesak z Uniwersytetu Jagiellońskiego, ks. dr hab. Jerzy Dadaczyński oraz Juan Lajo z Akademii Języka Asturyjskiego.
Piyrszŏ kōnferyncyjŏ ô ślōnskim jynzyku
30 czerwca 2008 r. działacze Towarzystwa wzięli aktywny udział w obradach konferencji „Śląsko godka - jeszcze gwara, czy jednak już język?”, która odbyła się w historycznej sali Sejmu Śląskiego. W trakcie konferencji działacze Towarzystwa na ręce wicemarszałek Senatu RP Krystyny Bochenek oraz wojewody śląskiego Zygmunta Łukaszczyka przekazali rezolucję wzywającą do ustanowienia śląskiego języka regionalnego. Do rezolucji załączone zostały otrzymane od naukowców różnych dziedzin ekspertyzy dotyczących możliwości nadania śląskiej mowie statusu języka regionalnego.
Sztatus ÔPP
7 stycznia 2009 r. Towarzystwo decyzją Sądu Rejonowym Katowice-Wschód w Katowicach otrzymało status organizacji pożytku publicznego.
Piyrszy zespōł kodyfikacyjny
W okresie od 8 lipca 2008 do 10 sierpnia 2009 r. miały miejsce spotkania w ramach nieformalnej grupy zajmującej się śląską ortografią. Oprócz członków Towarzystwa Pro Loquela Silesiana, w pracach grupy brali udział również działacze Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy „Danga” oraz innych górnośląskich środowisk. Pracami grupy kierowała dr. hab. Jolanta Tambor, a w trakcie prac swoje opinie w przedmiotowym temacie wygłosił m.in. dr hab. Bogusław Wyderka. Prace grupy zakończyły się uchwaleniem dokumentu pt. „Ogólne zasady teoretyczne kodyfikacji pisowni”. Opisane w ww. dokumencie zasady stały się podstawą ortografii nazwanej w przyszłości „ôrtografijōm ślabikŏrzowōm”.
Człōnki honorowe
20 lutego 2009 r. Walne Zgromadzenie Członków Towarzystwa nadało tytuł członka honorowego następującym osobom: Lucjan Karasiewicz Józef Kulisz Kazimierz Kutz Maria Nowak Marek Plura Andrzej Skupiński Michał Smolorz Jolanta Tambor Bogusław Wyderka Wszystkie uhonorowane osoby przyjęły nadany tytuł.
Kōnferyncyjŏ ô jynzyku regijōnalnym
13 lipca 2009 r. członkowie Towarzystwa wzięli udział w zorganizowanej przez posła Marka Plurę konferencji na temat śląskiego języka regionalnego w sali Sejmu Śląskiego.
Piyrszy artikel blank po ślōnsku
13 lutego 2009 r. na pierwszej stronie Gazety w Katowicach, regionalnego dodatku Gazety Wyborczej, ukazał się po raz pierwszy w historii śląskojęzyczny artykuł. Artykuł autorstwa red. Przemysława Jedleckiego, na język śląski przetłumaczony przez sekretarza Zarządu Głównego, Mirosława Syniawę, dotyczył tworzenia elementarza w ramach projektu „Śląski elementarz – przez oświatę do kultury regionalnej” . Ilustracją artykułu było zdjęcie prezesa Towarzystwa, Rafała Adamusa, na tle śląskojęzycznych haseł.
Kōnferyncyjŏ skuli gyburstagu ôd Feliksa Steuera
7 listopada 2009 r. w Sułkowie koło Baborowa delegacja Towarzystwa wzięła udział w obchodach 120 rocznicy urodzin Feliksa Steuera, śląskiego dialektologa. Sekretarz Zarządu Głównego, Mirosław Syniawa, wygłosił referat na temat twórczości literackiej Steuera.
Gōrnoślōnski ślabikŏrz
Towarzystwo uzyskało dofinansowanie w ramach Funduszu Inicjatyw Obywatelskich na realizację projektu „Śląski elementarz – przez oświatę do kultury regionalnej”. Projekt ten realizowany był w okresie 1 lipca 2009 do 30 czerwca 2010 r. W ramach tego projektu powstał podręcznik pt. „Gōrnoślōnski ślabikŏrz” składający się z 46 lekcji ułożonych tematycznie zgodnie z chronologią roku szkolnego. Podręcznik przeznaczony jest dla dzieci młodszych klas szkoły podstawowej (preferowana III klasa). W ramach projektu wydrukowanych zostało 1800 egzemplarzy podręcznika, które w późniejszym okresie zostały rozdystrybuowane w szkołach, bibliotekach i domach kultury. Podmioty te mogły podręcznik zakupić w preferencyjnej cenie 2,50 zł za egzemplarz. Po udanej dystrybucji podręcznika podjęto decyzję o jego dodruku i przeznaczeniu do sprzedaży komercyjnej w księgarniach. Jego sprzedaż okazała się olbrzymim sukcesem. W kolejnych latach jeszcze kilkukrotnie dokonywano dodruków tego wydawnictwa, które rozeszło się w wielotysięcznym nakładzie.
Baner to je to
W 2010 r. Towarzystwo przygotowało baner następującej treści: „Ślōnskŏ gŏdka to je to”. Treść oraz oprawa graficzna baneru nawiązują do przekazu marketingowego znanej marki co kojarzy śląską mowę z nowoczesnością. Baner przez wiele lat wykorzystywany był we wszelkiego rodzaju imprezach plenerowych.
Akadymijŏ ślōnskij gŏdki
W lipcu i sierpniu 2010 r. w porozumieniu z Górnośląskim Parkiem Etnograficznym w Chorzowie działacze Towarzystwa prowadzili zajęcia na temat śląskiego języka i kultury dla uczestników półkolonii z miast Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego w zabytkowej szkole na terenie chorzowskiego skansenu. Zajęcia odbywały się pod hasłem „Akademia mowy śląskiej”
Prelekcyje w Ślōnskim Muzeum
W roku 2010 w porozumieniu z Muzeum Śląskim w Katowicach prowadzono cykl ośmiu prelekcji i spotkań pod tytułem „O Śląsku po ślōnsku”.
Prelekcyje w ChCK-u
Na przełomie lat 2010/11 w porozumieniu z Chorzowskim Centrum Kultury prowadzono cykl prelekcji pod nazwą „Ślabikŏrz niy dlŏ bajtli”.
Nŏrodowy Spis Powszechny 2011
W roku 2011 działacze Towarzystwa brali udział w kampanii informacyjnej zachęcającej do deklarowania w trakcie Narodowego Spisu Powszechnego używania języka śląskiego. Ze środków Towarzystwa wydrukowanych zostało 1000 plakatów i 100000 ulotek informujących o możliwości deklarowania w Spisie języka i narodowości śląskiej.
Syjmowŏ Kōmisyjŏ Myńszości Nŏrodowych i Etnicznych
Działacze Towarzystwa brali udział w poświęconych sprawom statusu śląskiej mowy i nowelizacji Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych i języku regionalnym posiedzeniach sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych 10 czerwca 2010, 30 sierpnia i 20 września 2012 r.
We Krakowie z modymi
27 października 2010 r. działacze Towarzystwa na zaproszenie Wojewody Małopolskiego spotkali się z krakowską młodzieżą licealną przedstawiając informacje nt. śląskiego języka i potrzeb jego kodyfikacji.
Cajtōngi reklamowe ôd wielgich gyszeftōw
W roku 2010 na zlecenie mikołowskiego marketu Auchan, z okazji jego 10-lecia, działacze Towarzystwa przygotowali śląskojęzyczne tłumaczenie trzech gazetek reklamowych marketu. Gazetki te, w śląskiej wersji językowej, kolportowane były w wielotysięcznym nakładzie wśród mieszkańców okolicznych miejscowości. Akcja ta cieszyła się dużym powodzeniem więc w kolejnych latach została powtórzona. W roku 2010, prócz marketu Auchan, tłumaczone były również gazetka marketu Leroy Merlin.
Ślabikŏrz niy dlŏ bajlti
Na podstawie realizowanych w Muzeum Śląskim i Chorzowskim Centrum Kultury prelekcji, sekretarz Zarządu Głównego, Mirosław Syniawa, przygotował książkę „Ślabikŏrz niy dlŏ bajlti abo lekcyje ślōnskij gŏdki”, która została pod koniec 2010 roku została wydana przez Towarzystwo.
Kōnferyncyjŏ ô jynzyku regijōnalnym a ôjczystym
21 lutego 2011 r. Towarzystwo zorganizowało w Sali Złotej Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach konferencję „Język regionalny a język ojczysty”. Wzięli w niej udział poseł na Sejm, Marek Plura, członek Zarządu Województwa Śląskiego, dr Jerzy Gorzelik, prof. Adam Bartoszek i dr Małgorzata Myśliwiec.
Słownik ślōnski w Radyjŏku eM
W 2011 r. Towarzystwo zostało partnerem audycji „Słownik śląski” realizowanej przez Radio eM w Katowicach. Z przerwami projekt realizowany jest do chwili obecnej.
Tref u Rzecznika Ôbywatelskich Rechtōw
3 grudnia 2012 r. delegacja Towarzystwa wzięła udział w spotkaniu z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, prof. Ireną Lipowicz, w warszawskiej siedzibie Biura RPO. Spotkanie poświęcone było skardze Ślązaków na organy ustawodawcze Rzeczypospolitej Polskiej odmawiające upodmiotowienia obywateli deklarujących narodowość śląską oraz używanie języka śląskiego.
Gōrnoślōnskŏ Rada
W 2012 r. Towarzystwo zostało współzałożycielem Rady Górnośląskiej, która przez wiele lat pełniła rolę forum śląskich organizacji pozarządowych działających na rzecz uznania śląskiego języka i narodowości.
Tref z delegacyjōm Rady Europy
6 czerwca 2012 r. przedstawiciele Towarzystwa wzięli udział w spotkaniu w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim z delegacją Komitetu Doradczego Rady Europy monitorującego realizację przez Polskę postanowień Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości Narodowych. Spotkanie dotyczyło spraw ochrony języka śląskiego w polskim prawodawstwie.
Dybata w Rybniku
8 listopada 2012 r. działacze Towarzystwa wzięli udział w debacie „Komu wadzi język śląski?”
Gŏdōmy po ślōnsku
W 2011 roku Towarzystwo wraz z partnerami, Fundacją Silesia, Radiem Fest, portalem Chorzowianin.pl oraz Chorzowskim Centrum Kultury, rozpoczęło realizację Akcji „Gŏdōmy po ślōnsku”. Akcja ma na celu zachęcać do używania śląskiej mowy w przestrzeni publicznej, w tym w urzędach, sklepach, punktach usługowych itd., poprzez oznakowanie miejsc, w których użycie śląskiej mowy będzie mile widziane, logotypem Akcji. Rokrocznie ze środków Towarzystwa pokrywany był druk naklejek i eleganckich tabliczek z logotypem Akcji. Na zaproszenie samorządów przedstawiciele organizatorów odwiedzają urzędy miast i gmin, w których mieszkańcy mogą załatwić sprawy urzędowe w języku śląskim, i wręczają samorządowcom tablice informujące o możliwości porozumiewania się w tym języku. W pierwszym okresie realizacji Akcji przystąpiły do niej urzędy miast i gmin m.in. Chorzowa, Pszczyny, Piekar Śląskich, Siemianowic Śląskich, Radlina, Rudy Śląskiej, Tworoga, Lubomi, Nędzy, Chrząstkowic czy Izbicka. Każdy rok realizacji Akcji kończy się uroczystą Galą w Chorzowskim Centrum Kultury, w czasie której osobom wybitnie zasłużonym w propagowaniu języka śląskiego wręczane są statuetki Kamrata Ślōnskij Gŏdki.
Poradzisz? Gŏdej!
W latach 2014-15 Towarzystwo realizowało projekt „Przeciwdziałanie miękkiej dyskryminacji osób mówiących po śląsku” w ramach programu Obywatele dla Demokracji finansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Całkowita wartość projektu wyniosła 188 760,00 zł. W ramach projektu nakręcono 5 filmów reklamowych oraz przeprowadzono 5 nawiązujących do tych filmów sesji fotograficznych. Zrealizowane filmy udostępnione zostały na stronach internetowych i social-mediach Towarzystwa w ramach kampanii reklamowej „Poradzisz? Gŏdej!”. Przygotowane na podstawie zdjęć materiały graficzne wyeksponowane zostały na 63 bilboardach, 50 CityLightach i 5000 szt. plakatów A1 na terenie całego Górnego Śląska, od Opola po Bielsko. Filmiki reklamowe wyświetlone zostały 62 tys. razy w serwisie YouTube. Internauci samodzielnie zamieszczali też powyższe filmiki w social-mediach, które do czasu zakończenia trwania projektu obejrzane zostały ponad 200 tys. razy. Zawarto partnerstwo medialne z dziewięcioma podmiotami: Gazetą Wyborczą (redakcjami w Katowicach i Opolu), telewizją TVS, Radiem Fest, Radiem Silesia Fm, Chorzowianinem, serwisem SilesiaKultura, Radiem Doxa, Radiem Opole i Jaskółką Śląską. W ramach projektu dwukrotnie (przed i po kampanii reklamowej) zrealizowano badania socjologiczne na grupie 500 mieszkańców Górnego Śląska.
Mobilniŏk Samsung
W roku 2014 z propozycją współpracy zgłosiła się do Towarzystwa firma Samsung Polska. W wyniku prowadzonych rozmów ustalono, że Towarzystwo przetłumaczy pełne menu telefonu komórkowego wraz z fabrycznie instalowanymi w telefonach tej marki aplikacjami. Prezentacja śląskojęzycznego menu telefonu marki Samsung miała miejsce 26 marca 2015 r. W następnych latach działacze Towarzystwa kontynuowali projekt przygotowując na zlecenie koreańskiego producenta śląskojęzyczne wersje aktualizacji oprogramowania układowego. Do chwili obecnej wszystkie telefony marki Samsung posiadają język śląski w ustawieniach urządzenia.
Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki
W latach 2015 i 2020 ukazały się nakładem naszego Towarzystwa II i III wydanie śląsko-polskiego i polsko-śląskiego słownika, autorstwa członka Pro Loquela Silesiana, Bogdana Kallusa.
Werbōngi dlŏ Żywca
W 2015 r. działacze Towarzystwa na zlecenie Browaru Żywiec przygotowali śląskojęzyczne hasła reklamowe, które ukazały się na materiałach promocyjnych, w tym bilboardach, w trakcie kampanii marketingowej tej marki. Akcję ze śląskojęzycznymi reklamami tej marki piwa powtarzano w kolejnych dwóch latach.
Werbōngi dlŏ Hochlandu
Od roku 2016 działacze Towarzystwa na zlecenie Agencji Reklamowej „Just” realizowali wspólnie śląskojęzyczne tłumaczenia kampanii reklamowej marki Hochland. Sukces pierwotnej kampanii skłonił zleceniodawcę do przygotowania kolejnej kampanii pod hasłem „Język śląski czuje różnicę”. W ramach tej kampanii – prócz standardowych graficznych materiałów promocyjnych – przygotowano film reklamowy, który odbił się szerokim echem w social-mediach. Kampania ta została zgłoszona do nagród branży reklamowej Golden Arrow. 22 czerwca 2017 r. w Warszawie miała miejsca gala, na której owe nagrody zostały przyznawane. Kampania „Język śląski czuje różnicę”, choć regionalna, pokonała kampanie ogólnopolskie i zdobyła pierwszą nagrodę w kategorii shopper marketing. Członek Zarządu Głównego naszego Towarzystwa – przy okazji podziękowań za nagrodę – zaapelował do przebywających na sali 500 osób branży reklamowej o porzucenie stereotypowego spojrzenia na Śląsk, jego kulturę i język, w działaniach marketingowych. W późniejszym okresie kampania „Język śląski czuje różnicę” otrzymała kolejną nagrodę – w Konkursie Kreatura 2017 uznana została za najlepszy projekt w kategorii materiały promocyjne POS.
Ulotka Crédit Agricole
W roku 2017 Towarzystwo przygotowało śląskojęzyczną wersję ulotki reklamowej banku Crédit Agricole.
Chorzōw witŏ po ślōnsku
W 2015 r. Towarzystwo przedstawiło swoje propozycje śląskojęzycznych tekstów umieszczonych na pylonach-witaczach ustawionych na granicy miasta Chorzów. Zgodnie z propozycją naszego Towarzystwa na ww. konstrukcjach umieszczono teksty: „Chorzōw mŏ Wŏs rŏd” od strony wjazdu i „Chowcie sie” od strony wyjazdu z miasta.
Albōm ô Franzu Kafce
W 2016 r. ukazał się album z pracami artystów, studentów i doktorantów siedmiu wyższych uczelni artystycznych z Polski oraz Czech. W albumie pt. „Kafka, przełamywanie barier” znalazły się aforyzmy Franza Kafki w językach niemieckim, polskim oraz śląskim. Autorem śląskiego tłumaczenia był Jerzy Ciurlok.
Mustry dlŏ kaj ôn SHOW
W roku 2020 r. dla marki kaj ôn SHOW działacze Towarzystwa przygotowali śląskojęzyczne wzory użytkowe oraz śląskojęzyczne scenariusze filmów reklamowych. W kolejnych latach kontynuowano współpracę w zakresie przygotowania propozycji wzorów użytkowych.
Nŏrodowy Spis Powszechny 2021
W roku 2020 Towarzystwo przystąpiło do nieformalnej grupy Ślōnskŏ Sztama, w skład której wchodzą stowarzyszenia i środowiska działające na rzecz ustawowego ustanowienia śląskiej mniejszości etnicznej i śląskiego języka. Grupa została powołana w związku z planowanym od 1 kwietnia do 30 września 2021 r. Narodowym Spisem Powszechnych. Celem organizacji zrzeszonych w Ślōnskij Sztamie było zachęcenie obywateli do deklarowania w spisie śląskiej narodowości i języka. Działacze Towarzystwa w okresie spisu działali aktywnie w tej kwestii, jednakże – z uwagi na pandemię COVID-19 – musieli ograniczyć się do aktywności w Internecie. Po zakończeniu Spisu Towarzystwo – wraz z zrzeszonymi w Ślōnskij Sztamie partnerami – apelowało o przedstawienie jego wyników, gdyż Główny Urząd Statystyczny wyjątkowo długo zwlekał z ich publikacją.
Kōnferyncyjŏ na Ślōnskim Uniwerzytecie
19 lipca 2023 działacze Towarzystwa wzięli udział w konferencji „Wokół śląskiej godki” organizowanej przez Instytut Językoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego.
Rada Ślōnskigo Jynzyka
1 grudnia 2023 r. Zarząd Główny Towarzystwa powołał Radę Języka Śląskiego. Ustanowiony został Regulamin tej Rady. W dniach 15 i 22 grudnia przeprowadzone zostały posiedzenia Rady, podczas których wybrano władze Rady. Przewodniczącym Rady został Grzegorz Kulik, a wiceprzewodniczącymi prof. dr hab. Jolanta Tambor oraz Rafał Szyma. Obecny skład Rady: Rafał Adamus dr Artur Czesak Izolda Czmok-Nowak Pejter Długosz Wojciech Glensk Bogdan Kallus Grzegorz Kulik prof. dr. hab. Aleksandra Kunce dr Marcin Maciołek Marcin Melon prof. dr. hab. Jolanta Tambor Szczepan Twardoch Grzegorz Buchalik dr inż. Roman Ptak dr Gabriel Tobor
Tabule przed Miejskim Urzyndym we Świyntochlowicach
W 2023 r. przedstawiciele Towarzystwa brali udział w pracach grupy roboczej zajmującej się ustaleniem pisowni i szaty graficznej śląskojęzycznych tablic ustawionych przed Urzędem Miejskim w Świętochłowicach. Uroczyste odsłonięcie wspomnianych tablic miało miejsce 8 września 2023 r.
Gōrnoślōnski ślabikŏrz ôdnowiōny
W roku 2024 Towarzystwo we współpracy z Biblioteką Śląską przygotowało II wydanie, cieszącego się niezmierną popularnością, elementarza „Gōrnoślōnski ślabikŏrz”. Zupełnie odnowiona została i unowocześniona szata graficzna. Niewielkim zmianom uległy również zamieszczone w elementarzu teksty.
Kōnferyncyje ô mediacyjach i ynergetyce po ślōnsku
4 czerwca 2024 r. przedstawiciel Towarzystwa wziął udział w organizowanej przez Śląskie Stowarzyszenie Mediatorów Rodzinnych konferencji pt. „Mediacje w śląskich szkołach – integracja i budowanie wspólnoty”. W trakcie konferencji przedstawił swoje wystąpienie w języku śląskim. Podobna sytuacja miała miejsce 7 lutego 2025 r., gdy śląskojęzyczne wystąpienie miało miejsce podczas poświęconej smogowi i transformacji energetycznej konferencji „Zielona Gmina Wyry”. Dzięki temu część panelistów również swoje wystąpienia wygłosiła w języku śląskim. Działaczom Towarzystwa coraz częściej udaje się namówić partnerów do tego by organizowane przez nich konferencje tematyczne, częściowo przynajmniej, realizowane były w języku śląskim.
Medal Wolności Słowa
30 sierpnia 2025 r. w trakcie uroczystej gali w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku Towarzystwo zostało nagrodzone Medalem Wolności Słowa w kategorii Instytucja. Medale Wolności Słowa są rokrocznie przyznawane przez Fundację Grand Press.